Hot Tag


W
W
W
.
B
A
N
1
G
U
N
.
C
O
M

การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา

คำถามที่เกี่ยวข้อง


ทุกคำถามต้องมีคำตอบเราจะช่วยคุณหาคำตอบเอง แม้เราจะไม่รู้แต่เราก็จะไปหามาให้จนได้ส่วนคำถามที่ยังไม่ได้รับคำตอบให้อดใจรออีกนิดนะคะทีมงานกำลังเร่งมือหาคำตอบให้อยู่ค่ะ

ตัวอย่างเกี่ยวกับ : การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา



การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา

โรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2



นายเผียน วงศ์ทองดี

ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128)

69 หมู่ 7 ตำบลไร่ส้ม อำเภอเมือง

จังหวัดเพชรบุรี







บทคัดย่อ



การวิจัยครั้งนี้ เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา ผลสำเร็จจากการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาของสถานศึกษา และเพื่อได้แนวทางและข้อเสนอแนะในการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรีเขต 2 ตามความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สมาคมผู้ปกครองและครู คณะกรรมการชุมชนย่อย 7 ชุมชน และผู้ปกครองนักเรียน ผลการวิจัย พบว่า สภาพการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 ในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ทุกด้านอยู่ในระดับปานกลาง เรียงตามลำดับได้ดังนี้ ด้านการบริหารทั่วไป ด้านการบริหารวิชาการ ด้านการบริหารงบประมาณ และด้านการบริหารงานบุคคล ระดับปัญหาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) ในภาพรวมอยู่ในระดับน้อย เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ทุกด้านอยู่ในระดับน้อย เรียงตามลำดับได้ดังนี้ ด้านการบริหารทั่วไป ด้านการบริหารงบประมาณ ด้านการบริหารวิชาการ และด้านการบริหารงานบุคคล และระดับผลสำเร็จจากการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) พบว่า ในภาพรวมทั้ง 4 ด้าน อยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ทุกด้านอยู่ในระดับมาก เรียงตามลำดับได้ดังนี้ ด้านการบริหารวิชาการ ด้านการบริหารงบประมาณ ด้านการบริหารทั่วไป และด้านการบริหารงานบุคคล ส่วนความคิดเห็นเกี่ยวกับข้อเสนอและแนะแนวทางแก้ไขปัญหาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) พบว่า เสนอแนะให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาวิชาการให้มากขึ้นโดยเฉพาะ การจัดทำหลักสูตรร่วมแสวงหางบประมาณจากชุมชนมาสนับสนุนการจัดการศึกษา การพัฒนาครูให้สอนตรงกับวิชาที่จบหรือถนัด และควรมีการพัฒนาบรรยากาศ สิ่งแวดล้อม อาคารสถานที่ให้เอื้อต่อการเรียนรู้ และเน้นการสนับสนุนกิจกรรมของผู้เรียน และการสร้างความสัมพันธ์กับชุมชนอย่างต่อเนื่อง







บทนำ



ภายใต้การพัฒนาในกระแสโลกาภิวัตน์ การพัฒนาประเทศไทยให้มีความพร้อมในการแข่งขันในเวทีโลกนั้น จะต้องเพิ่มคุณภาพของคนให้มีศักยภาพในการผลิตเพื่อการแข่งขันให้ได้ซึ่งการลงทุนทางการศึกษาเท่านั้นที่จะช่วยพัฒนาประเทศแบบยั่งยืน แต่กระบวนการลงทุนทางการศึกษาเป็นกระบวนการที่ซับซ้อน ใช้ทุนจำนวนมหาศาลและรูปแบบหลากหลาย ภาครัฐเองซึ่งเป็น องค์การหลักที่มารับภาระในการลงทุนการศึกษาที่มีข้อจำกัดด้านงบประมาณการจัดการศึกษา และไม่มีหน่วยงานใดที่สามารถแบกรับภารกิจทั้งหมดและตอบสนองความต้องการด้านการเรียนรู้อันหลากหลายของชุมชนได้ ดังนั้น การมีส่วนร่วมของประชาชนถือเป็นหลักสากลที่อารยประเทศให้ความสำคัญ และเป็นประเด็นหลักที่สังคมไทยให้ความสำคัญเพื่อพัฒนาการเมืองเข้าสู่ระบอบประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วมตามหลักธรรมาภิบาล ที่สถานศึกษาจะต้องเปิดโอกาสให้ประชาชนและผู้ที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน รับรู้ ร่วมคิด ร่วมตัดสินใจนั้น ได้ถูกกำหนดโดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ใน มาตรา 87 ที่ส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย ร่วมตัดสินใจและตรวจสอบทางเศรษฐกิจ สังคม การเมืองทุกด้านตั้งแต่ระดับชาติจนถึงระดับท้องถิ่น (คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, สำนักงานคณะกรรมการการพัฒนาระบบราชการ และสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2553 : 14-25) ตามที่กฎหมายบัญญัติถึงเรื่องการกระจายอำนาจให้ท้องถิ่นมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาในมาตรา 289 ที่ว่า “องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นย่อมมีสิทธิที่จะจัดการศึกษาอบรมและการฝึกอาชีพตามความเหมาะสมและความต้องการภายในท้องถิ่นนั้น และมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาอบรมของรัฐ โดยคำนึงถึงความสอดคล้องกับมาตรฐานและระบบการศึกษาของชาติ” (รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย, 2550 : 155) จากการที่รัฐธรรมนูญบัญญัติดังที่กล่าวมา แสดงให้เห็นว่าการมีส่วนร่วมของประชาชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีความสำคัญต่อกระบวนการพัฒนาประเทศและท้องถิ่นในด้านต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาการศึกษา เศรษฐกิจ สังคม และการเมือง ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องนอกจากนี้พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 ได้เน้นให้ทุกส่วนของสังคม คือ บุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กรชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เอกชน องค์กรเอกชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการและสถาบันสังคมอื่น มีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา ทั้งนี้เพราะ ผลจากการเกิดความเปลี่ยนแปลงของโลกในทุก ๆ ด้านในยุคโลกาภิวัตน์ ทำให้มีผลกระทบต่อสภาวะความเจริญเติบโตทั้งทางด้านสังคม การเมือง เศรษฐกิจ วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อมและการศึกษา และทุกคนเห็นพ้องต้องกัน ที่จะต้องมีการเร่งปรับปรุงแก้ไข โดยเฉพาะด้านคุณภาพการจัดการศึกษา จึงได้ดำเนินการปฏิรูปการศึกษาขึ้น เพื่อให้การศึกษาของประเทศไทยมีศักยภาพและมีพลังเพียงพอ ในการที่จะพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ทั้งนี้โดยอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่าย ทั้งภาครัฐ ชุมชน เอกชน และองค์กรต่าง ๆ มาร่วมมือกันอย่างจริงจัง

การจัดการศึกษาในปัจจุบันตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 มีเป้าหมายที่สำคัญคือ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้เกิดองค์ความรู้ทางความคิด สามารถแก้ปัญหาและดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข โดยยึดหลักการจัดการศึกษาในมาตรา 8 (2) ให้สังคมมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา มาตรา 9 (1) และ (2) ให้การจัดระบบ โครงสร้าง และกระบวนการจัดการศึกษามีเอกภาพด้านนโยบายและมีความหลากหลายในการปฏิบัติ มีการกระจายอำนาจไปสู่เขตพื้นที่การศึกษา สถานศึกษาและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กอปรกับมาตรา 29 ให้สถานศึกษาร่วมกับบุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กรชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เอกชน องค์กรเอกชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และสถาบันสังคมอื่น ส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชนโดยการจัดกระบวนการเรียนรู้ภายในชุมชน เพื่อให้ชุมชนมีการจัดการศึกษาอบรม มีการแสวงหาความรู้ ข้อมูล ข่าวสาร และรู้จักเลือกสรรภูมิปัญญาและวิทยากรต่าง ๆ เพื่อพัฒนาชุมชนให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการ รวมทั้งหาวิธีการสนับสนุนชุมชนให้มีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ การพัฒนาระหว่างชุมชน และ มาตรา 39 ให้กระทรวงกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการทั้งทางด้านวิชาการ งบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการบริหารทั่วไป ไปยังคณะกรรมการและสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และสถานศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษาโดยตรง ทั้งนี้ ให้คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ทำหน้าที่กำกับและส่งเสริม สนับสนุนกิจการของสถานศึกษา (สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา, 2547 : 6 – 26) และแผนการศึกษาแห่งชาติ ฉบับปรับปรุง (พ.ศ. 2552 - 2559) ได้กล่าวถึงการมีส่วนร่วมในวัตถุประสงค์ข้อที่ 3 “ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคเอกชน ประชาชน ประชาสังคม และทุกส่วนของสังคมในการบริหารจัดการศึกษา และสนับสนุนส่งเสริมการศึกษา” จึงอาจกล่าวได้ว่า สถานศึกษากับชุมชนมีความสำคัญในการที่จะต้องร่วมมือกันในการจัดการศึกษา ชุมชนจะต้องถือว่าสถานศึกษาเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน ที่จะต้องให้การเอาใจใส่ดูแลและสนับสนุน มีความสัมพันธ์อันดีต่อกัน มีการประสานความร่วมมือในการจัดการศึกษา ให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของชุมชนและท้องถิ่น ชุมชนต้องมีส่วนร่วมในการตัดสินใจในการจัดการศึกษาให้มีความหลากหลาย มีความเหมาะสม สามารถนำภูมิปัญญาท้องถิ่น ทรัพยากร และแหล่งเรียนรู้ในชุมชนและท้องถิ่น ที่เอื้อต่อการเรียนรู้มาบริหารจัดการให้สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน และท้องถิ่นให้มากที่สุด

โรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) เป็นโรงเรียนประถมศึกษาขนาดกลาง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ จัดการศึกษาตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาลถึงระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีนักเรียนในปีการศึกษา 2553 จำนวน 125 คน มีพื้นที่จำนวน 3 ไร่ 2 งาน ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลตำบลบ้านลาด อยู่ห่างจากสำนักงานเทศบาลตำบลบ้านลาด และอำเภอบ้านลาดประมาณ 1 กิโลเมตร โดยสถานศึกษาตั้งอยู่ในบริเวณวัดลาดศรัทธาราม ซึ่งมีพื้นที่ติดต่อกับชุมชนย่อยอีก 7 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนร่มโพธิ์พัฒนา ชุมชนท่าหินพัฒนา ชุมชนป่าแป้นสามัคคี ชุมชน หัวเกาะรุ่งโรจน์ ชุมชนไร่ใน-ไร่นอกพัฒนา ชุมชนศาลาหมูสีก้าวหน้า และชุมชนวังชนวนพัฒนา เป็นพื้นที่ที่อยู่ในความดูแลและการปกครองของเทศบาลตำบลบ้านลาด มีผู้เรียนที่ศึกษาอยู่ในโรงเรียน อาศัยอยู่ทั้ง 7 ชุมชน จากการศึกษาสภาพบริบททั่วไปของทั้ง 7 ชุมชน พบว่า เป็นชุมชนที่มีผู้อาศัยอยู่ค่อนข้างหนาแน่น ประชากรทั้ง 7 ชุมชน มีจำนวน 3,715 คน มีประชากรในวัยเรียน 720 คนรายได้ต่อครอบครัวเฉลี่ยประมาณเดือนละ 7,000 บาท ประชากรของชุมชนส่วนใหญ่ ร้อยละ 52 ประกอบอาชีพรับจ้างทั่วไป รองลงมาร้อยละ 28 ทำอาชีพเกษตรกรรม และที่เหลือ ค้าขาย และรับราชการ เนื่องจากส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้างทั่วไป ลักษณะการดูแลครอบครัว จึงจำเป็นต้องใช้เวลาในอาชีพทุกวัน วันใดหยุดนั้นหมายถึงการขาดรายได้ของครอบครัว การมี ส่วนร่วมกับสถานศึกษาจึงไม่มีเวลาว่างในการพบปะกันระหว่างบุคคลในชุมชนและสถานศึกษาเพื่อร่วมประชุมทำความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาคุณภาพทางการศึกษาของสถานศึกษา จากการที่ชุมชนส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้างทั่วไป มีรายได้น้อย มีฐานะค่อนข้างยากจน ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับการศึกษาน้อย จะให้ความสำคัญกับการประกอบอาชีพมากกว่า เพราะต้องหารายได้เลี้ยงครอบครัว ซึ่งก็ส่งผลถึงการให้ความสำคัญของผู้ปกครองที่มีต่อการศึกษาของบุตรหลานค่อนข้างน้อย ทำให้ความร่วมมือกับสถานศึกษาจึงค่อนข้างจำกัด และการที่ชุมชนจะเข้ามาให้การสนับสนุนช่วยเหลือและมีส่วนร่วมในกิจกรรมของสถานศึกษาจึงเป็นไปได้ยาก สถานศึกษาจึงต้องสร้างความเข้าใจและความสัมพันธ์กับชุมชนให้มาก ต้องออกไปให้บริการ ประชาสัมพันธ์ให้ข้อมูลข่าวสาร ความรู้และความเคลื่อนไหวของสถานศึกษาอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น จึงถือเป็นความจำเป็นและภาระหน้าที่ของสถานศึกษา ที่ต้องมีการจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับสภาพและความต้องการของชุมชน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน ให้ชุมชนเข้ามามีบทบาทหรือมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา โดยให้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ การดำเนินงาน การรับผลประโยชน์ และการประเมินผลจากการจัดการศึกษาทั้งด้าน การบริหารวิชาการ ด้านการบริหารงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคล และด้านการบริหารทั่วไป ตามแนวปฏิรูปการศึกษา สนองตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ .ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 มาตรา 58 (2) ให้บุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กรชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เอกชน องค์กรเอกชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการ และสถาบันสังคมอื่นระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา โดยเป็นผู้จัดและมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา บริจาคทรัพย์สินและทรัพยากรอื่นให้แก่สถานศึกษา และมีส่วนร่วมรับภาระค่าใช้จ่ายทางการศึกษาตามความเหมาะสมและความจำเป็น

อย่างไรก็ตามในการจัดการศึกษาในอนาคต ต้องเป็นการจัดการศึกษาสำหรับ คนทั้งมวล (Education for All) และให้สังคมทั้งมวลเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา (All for Education) การศึกษาไม่ใช่เรื่องของครู โรงเรียนหรือกระทรวงศึกษาธิการเท่านั้น แต่ทุกส่วนของสังคมต้องเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา (ประเวศ วะสี, 2539 : 7-10 อ้างถึงใน กิ่งกาญจน์ ชมอินทร์, 2549 : 2) สำหรับแนวทางการจัดการศึกษาในปัจจุบัน รัฐบาลต้องการให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินใจในการจัดการศึกษา ให้ชุมชนและผู้ด้อยโอกาสใกล้ชิดกับการจัดการศึกษาของสถานศึกษา โดยเฉพาะการจัดการศึกษาในท้องถิ่น ที่ต้องมีความหลากหลาย สนองตามศักยภาพของบุคคล สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของชุมชนและท้องถิ่นมากที่สุด ทั้งนี้ เน้นให้ชุมชนได้เข้ามาบริหารจัดการร่วมกับสถานศึกษาทั้งด้านกำลังกาย กำลังใจ กำลังทรัพย์ สติปัญญาและมวลประสบการณ์อันมีคุณค่าของแต่ละคน โดยถือว่าบุคคลในชุมชน อันประกอบด้วย ผู้นำชุมชน ผู้ปกครอง ประชาชน ครูภูมิปัญญาท้องถิ่น และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอื่น ๆ มาร่วมกันรับผิดชอบ และมีพันธกิจร่วมกันในการจัดการศึกษาให้มีคุณภาพ สอดคล้องกับสภาพบริบทของชุมชนและท้องถิ่น และมีความทันสมัยทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกในยุคที่มีความก้าวหน้าทาง ด้านเทคโนโลยีและวิทยาการที่ทันสมัย แต่ทั้งนี้และทั้งนั้นก็ต้องอยู่ในความพอดีพอเพียงโดยยึดหลักการพัฒนาที่ยั่งยืนตามแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักในการดำรงชีวิตด้วย

จากเหตุผลและความสำคัญของปัญหาดังกล่าว ผู้วิจัยในฐานะผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 สำนักงานการศึกษาขั้นพื้นฐานกระทรวงศึกษาธิการ ที่บริหารจัดการศึกษาตามนโยบายของรัฐและหน่วยงานต้นสังกัด ได้จัดการศึกษาตามแนวคิดการจัดการศึกษาของสถานศึกษา ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ .ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 หมวด 5 มาตรา 39 ประกอบด้วยโครงสร้างการบริหารงาน 4 ด้านได้แก่ ด้านการบริหารวิชาการ การบริหารงบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการ บริหารทั่วไป ซึ่งการบริหารงานทั้ง 4 ด้านนี้ สอดคล้องกับแนวทางการกระจายอำนาจโดยใช้สถานศึกษาเป็นฐาน และเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการศึกษาเป็นหลัก จึงมีความสนใจที่จะศึกษาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 ตามแนวทางการบริหารงานทั้ง 4 ด้าน ทั้งนี้เพราะผู้วิจัยเห็นว่า ในปัจจุบันการจัดกระบวนการเรียนรู้ ยังต้องมีการปรับปรุงแก้ไข ส่งเสริม และพัฒนาให้มีการปฏิรูปอย่างเต็มที่และสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา จึงต้องอาศัยความร่วมมือร่วมใจจากชุมชน ครูภูมิปัญญาท้องถิ่น และบุคคลที่เกี่ยวข้องเป็นสำคัญ เสมือนเป็นหุ้นส่วนซึ่งกันและกันโดยสถานศึกษาต้องให้ความสะดวกและให้การบริการแก่ชุมชนและหน่วยงานอื่น ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องหรือมีหน้าที่กำกับ ดูแล และประเมินคุณภาพการศึกษาในทุก ๆ ด้าน ตามความต้องการอย่างเหมาะสม ซึ่งสอดคล้องกับหมวด 6 มาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา มาตรา 50 (สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา, 2547 : 30) จึงถือเป็นความจำเป็นอย่างยิ่งที่สถานศึกษากับชุมชนจะต้องให้ความร่วมมือซึ่งกันและกันในการจัดการศึกษาเพื่อให้บรรลุผลตามเป้าหมายการจัดการศึกษาอย่างมีคุณภาพ



วัตถุประสงค์ของการประเมิน



1. เพื่อศึกษาสภาพการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2

2. เพื่อศึกษาปัญหาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2

3. เพื่อศึกษาผลสำเร็จจากการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2



วิธีการศึกษา



เป็นการวิจัยเชิงบรรยายหรือพรรณนา (Descriptive Research) โดยใช้วิธีดำเนินการวิจัย เชิงสำรวจ (Survey Research) ประชากรที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สมาคมผู้ปกครองและครู คณะกรรมการชุมชนย่อย 7 ชุมชน และผู้ปกครองนักเรียนในระดับชั้นอนุบาล 1 ถึงระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในปีการศึกษา 2553 ของโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 รวมประชากรทั้งสิ้น จำนวน 249 คน กลุ่มตัวอย่างได้แก่ ใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 1 คน ครูผู้สอน จำนวน 8 คน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 5 คน สมาคมผู้ปกครองและครู จำนวน 4 คน คณะกรรมการชุมชนย่อย 7 ชุมชน จำนวน 28 คน และสุ่มแบบแบ่งชั้นชนิดสัดส่วนโดยใช้สูตรของ ทาโร ยามาเน่ (Yamane Taro, 1967 : 99) ที่ระดับนัยสำคัญ .o5 ความคลาดเคลื่อนร้อยละ 5 จากประชากรกลุ่ม ผู้ปกครองผู้เรียน จำนวน 86 คน รวมกลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้น จำนวน 132 คน

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมีขั้นตอนการสร้างคือ การศึกษาจากหนังสือ เอกสาร ตำรา ผลงานวิจัย ตลอดจนผู้เชี่ยวชาญให้คำแนะนำ เป็นแบบสอบถามเพื่อสำรวจ ความคิดเห็นเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์128) ผู้วิจัยนำมาสร้างแบบสอบถามประกอบด้วย ตอนที่ 1 เกี่ยวกับสถานภาพและข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม ได้แก่ เรื่องเกี่ยวกับ เพศ อายุ ระดับการศึกษา ตำแหน่งหน้าที่ในปัจจุบัน รายได้ต่อเดือน และอาชีพหลัก ตอนที่ 2 สอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับลักษณะการมีส่วนร่วมและปัญหาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาของสถานศึกษา ในด้านการตัดสินใจ การปฏิบัติการ การรับผลประโยชน์ และการประเมินผล ให้สอดคล้องกับ ด้านการบริหารวิชาการ ด้านการบริหารงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคล และด้านการบริหารทั่วไปลักษณะของแบบสอบถาม เป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ ตอนที่ 3 สอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับระดับ การประสบผลสำเร็จ/ระดับความพึงพอใจ จากการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาของสถานศึกษา สอดคล้องกับ ด้านการบริหารวิชาการ ด้านการบริหารงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคล และด้านการบริหารทั่วไปลักษณะของแบบสอบถาม เป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ ตอนที่ 4 สอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับข้อเสนอและแนะแนวทางแก้ไขปัญหาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาของสถานศึกษาทั้ง 4 ด้าน คือ ด้านการบริหาร วิชาการ ด้านการบริหารงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคลากร และด้านการบริหารทั่วไป โดยแบบสอบถามเป็นแบบปลายเปิด (Open Ended) ซึ่งแบบสอบถามมีค่าความเชื่อมั่น ระดับ .9643



วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล



ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลโดยชี้แจงให้ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สมาคมผู้ปกครองและครู คณะกรรมการชุมชนย่อย และผู้ปกครองผู้เรียน ทราบถึงความเป็นมาและเหตุผลของการทำวิจัย และขอความร่วมมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลตามลักษณะของการใช้แบบสอบถาม และขอความร่วมมือในการกรอกแบบสอบถามตามความเป็นจริง พร้อมทั้งส่งแบบสอบถามกลับถึงผู้ประเมิน ซึ่งได้รับแบบสอบถามกลับคืนมาทั้งหมด คิดเป็นร้อยละ 100



การวิเคราะห์ข้อมูลและสถิติที่ใช้



สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และหาค่าความเชื่อมั่น



ผลการวิเคราะห์



การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 ในภาพรวมและรายด้าน พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ค่าเฉลี่ย 3.22 เมื่อพิจารณา ในแต่ละด้าน พบว่า ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา ด้านการบริหารทั่วไป ด้านการบริหารวิชาการ ด้านการบริหารงบประมาณ และด้านการบริหารงานบุคคล อยู่ในระดับปานกลาง โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.24 3.23 3.22 และ 3.19 ตามลำดับ สภาพปัญหาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา อยู่ในระดับน้อย เมื่อพิจารณาในแต่ละด้าน พบว่า ด้านการบริหารทั่วไป ด้านการบริหารงบประมาณ ด้านการบริหารวิชาการ และด้านการบริหารงานบุคคล อยู่ในระดับน้อย โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.49 2.48 2.47 และ 2.40 ตามลำดับ และผลสำเร็จจากการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา อยู่ในระดับมาก 4.30 เมื่อพิจารณาในแต่ละด้าน พบว่า ด้านการบริหารวิชาการ ด้านการบริหารงบประมาณ ด้านการบริหารทั่วไป และด้านการบริหารงานบุคคล อยู่ในระดับมากทุกด้าน โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.37 4.34 4.34 และ 4.17 ตามลำดับ





ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2





การบริหารงาน


สภาพการมีส่วนร่วม


สภาพปัญหา


ผลสำเร็จ





S.D.


ระดับการมีส่วนร่วม






S.D.


ระดับสภาพปัญหา






S.D.


ระดับ

ผลสำเร็จ

วิชาการ


3.23


0.18


ปานกลาง


2.47


0.17


น้อย


4.37


0.19


มาก

งบประมาณ


3.22


0.14


ปานกลาง


2.48


0.19


น้อย


4.34


0.17


มาก

งานบุคคล


3.19


0.19


ปานกลาง


2.40


0.19


น้อย


4.17


0.12


มาก

ทั่วไป


3.24


0.17


ปานกลาง


2.49


0.27


น้อย


4.34


0.09


มาก

รวม


3.22


0.02


ปานกลาง


2.46


0.04


น้อย


4.30


0.09


มาก





สรุปผลการประเมิน



การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 อยู่ในระดับปานกลาง

สภาพปัญหาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา อยู่ในระดับน้อย ผลสำเร็จจากการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา อยู่ในระดับมาก ดังนี้

การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา ชุมชนมีส่วนร่วมในการวัดผลประเมินผลการดำเนินงานตามแผนงาน/โครงการ/กิจกรรมของโรงเรียน ชุมชนมีส่วนร่วมในการกำหนดแนวทางระดมทรัพยากรต่าง ๆ ในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ชุมชนมีส่วนร่วมในการกำหนดแผนพัฒนาครูและบุคลากรในสถานศึกษา และ ชุมชนมีส่วนร่วมในการวางแผนพัฒนาอาคารสถานที่ สภาพแวดล้อมและทรัพยากรเพื่อการศึกษา

สภาพปัญหาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา การให้ความคิดเห็นในการจัดแหล่งเรียนรู้ และภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อพัฒนาการศึกษา การร่วมพิจารณาจัดสรรงบประมาณประจำปี การมีส่วนร่วมประเมินผลการปฏิบัติงานของครูและบุคลากรในสถานศึกษา และการวางแผนพัฒนาอาคารสถานที่ สภาพแวดล้อมและทรัพยากรเพื่อการศึกษา

ผลสำเร็จจากการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษา การจัดแหล่งเรียนรู้เพื่อพัฒนาการศึกษา การจัดซื้อจัดจ้างวัสดุ ครุภัณฑ์ตามแผนงาน การกำกับ ติดตามการบริหารงานอย่างต่อเนื่อง และการวางแผนพัฒนาอาคารสถานที่ สภาพแวดล้อมบรรลุเป้าหมาย



ข้อเสนอแนะ



1. สถานศึกษาควรนำผลการวิจัยนี้ ไปเป็นแนวทางในการส่งเสริมความร่วมมือ ของชุมชนในรูปแบบต่าง ๆ เช่น เปิดโอกาสหรือเชิญชวนให้เป็นคณะกรรมการฝ่ายต่าง ๆ ในสถานศึกษา การเป็นเครือข่ายผู้ปกครอง การอาสาสมัครเข้ามาช่วยกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับผู้เรียน การเป็นครูภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้าไปสอนในสถานศึกษาร่วมกับครูผู้สอน และควรมีการติดต่อสื่อสารกับชุมชน มีการประชุมปรึกษาหารือร่วมกันเป็นประจำ และประชาสัมพันธ์ผลงานของสถานศึกษาให้ชุมชนได้รับทราบอย่างต่อเนื่องให้มากขึ้น จึงจะทำให้บรรลุผลตามเป้าหมายได้รวดเร็วขึ้น

2. สถานศึกษาควรนำผลการวิจัยไปจัดกระทำข้อมูลให้เป็นสารสนเทศ เพื่อเป็นข้อมูลในการกำหนดนโยบายวางแผนพัฒนาการศึกษา กระบวนการบริหาร กิจกรรมการมีส่วนร่วมของชุมชนให้เหมาะสมกับบริบทของสถานศึกษา และสามารถจัดการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ



ข้อเสนอแนะเพื่อการทำวิจัยครั้งต่อไป



1. ควรศึกษาถึงการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาของสถานศึกษา กับคุณภาพของการจัดการศึกษา เพื่อที่จะได้ข้อมูลการค้นคว้าที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาให้ดียิ่งขึ้นต่อไป

2. ควรศึกษาและวิจัยเพื่อพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาของสถานศึกษาให้มีประสิทธิภาพ



กิตติกรรมประกาศ



วิจัยฉบับนี้สำเร็จลุล่วงไปด้วยความกรุณาอย่างดียิ่งจากนายเสน่ห์ เจริญศักดิ์ ตำแหน่ง ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 ดร. สุมาลี พงศ์ติยะไพบูลย์ ตำแหน่ง รองคณบดีคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี นายอุดม เทศนุ่ม ตำแหน่ง ผู้อำนวยการกลุ่มนิเทศ ติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 นางบังอร พุกสุข ตำแหน่ง ผู้อำนวยการสถานศึกษา วิทยฐานะ ผู้อำนวยการเชี่ยวชาญ โรงเรียนเทศบาล 2 วัดไทรย้อย (ญาณธรรมสัมฤทธิ์) สังกัดกองการศึกษา เทศบาลเมืองชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และนายสุคนธ์ แสนหมื่น ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูเชี่ยวชาญ โรงเรียนบ้านแหลมทอง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 ที่กรุณาให้คำปรึกษา แนะนำ แก้ไข และให้ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์ ส่งผลการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาโรงเรียนวัดลาดศรัทธาราม (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 128) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2 ฉบับนี้มีความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น

ขอขอบพระคุณผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนบ้านดอนขุนห้วย โรงเรียนบ้านนายาง และโรงเรียนบ้านเนินทราย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรีเขต 2 ที่กรุณาให้ความอนุเคราะห์ในการนำเครื่องมือการวิจัยไปหาค่าความเชื่อมั่น และให้ความร่วมมืออย่างดียิ่ง



เอกสารอ้างอิง



กิ่งกาญจน์ ชมอินทร์. (2549). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประจวบคีรีขันธ์ เขต 1. วิทยานิพนธ์ ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี.

คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. คณะกรรมการการพัฒนาระบบราชการ, สำนักงาน. คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, สำนักงาน. (2553). การสร้างเครือข่ายและการมี ส่วนร่วม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

รับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์กรมหาชน), สำนักงาน. (2547). พระราชบัญญัติ

การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2). กรุงเทพมหานคร: บริษัทพริกหวานกราฟฟิก จำกัด.

สภาร่างรัฐธรรมนูญ.(2550). ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับลงประชามติ. กรุงเทพมหานคร: สภาร่างรัฐธรรมนูญ.

Yamane, Taro.(1967). Statistics: An introductory analysis. New York: Harper and Row.




ความคิดเห็น ล่าสุดจากเพื่อนๆ